top of page
< Back

Scheervlucht - Aflevering 41

​

1980-2000


Na de uitbundige jaren zeventig werd het in Sint-Margriete opnieuw wat stiller. De cafés verdwenen één voor één, het aantal verenigingen daalde, en de jeugd trok vaker naar de stad. Maar wie dacht dat het dorp achteruitging, vergiste zich, onder de oppervlakte groeide iets nieuws.


In 1981 werd de honderdste verjaardag van de Sint-Margarethakerk gevierd met een hele stoet aan activiteiten, een infoavond met dia’s, een kindernamiddag, een jubelmis met bisschop Van Peteghem, en een volksfeest met klompendansers en disco Mandrake. Heel het dorp was erbij.


De landbouw moderniseerde. Kleine gemengde bedrijven verdwenen stilaan, grotere bedrijven met gespecialiseerde veeteelt of akkerbouw kwamen in de plaats. Tractors werden groter, schuren hoger.


De Camerados bleven actief, al moesten ze steeds harder zoeken naar spelers. Jongeren gingen vaker naar school in Maldegem of Eeklo, en de verleiding van de stad werd voelbaar. Toch bleef het ploegske draaien, met training op woensdag en een match in het weekend, en nadien pinten in de oude barak, zolang die nog overeind bleef.


De Comerratten bleven met hun reuzen feesten opfleuren.


Met de fanfare ging het minder goed. De laatste noten weerklonken in 1988, toen Sint-Cecilia officieel ophield te bestaan. Maar ergens, in een schuurtje op de Comer, lag misschien nog wel een oude trompet te blinken. Gewoon. Voor het geval dat.


Polderzicht, later herdoopt tot De Nieuwe Brug en uiteindelijk Beoostereedepolder, bleef een vertrouwd adres. Toen zoon Freddy Accoe in 1991 de zaak overnam van zijn ouders, veranderde hij de naam naar Fred’s Café en ging zowaar een restaurant uitbaten. Fred’s Café zou beroemd worden om zijn ribbetjes, zijn grill en zijn sfeer.



En zoals overal kwam ook hier een eind aan de aanwezigheid van de zusters van het klooster. In 1993 namen we afscheid van de drie nog resterende zusters, Andrea, Brigitta en Cecilia. Zeg maar de ABC-zusters. Ook zij keerden terug naar hun moederhuis in Evergem. Naar ze zelf zegden met niets dan goede herinneringen aan Sint-Margriete en zijn parochianen. De nonnetjes waren net geen 130 jaar aanwezig geweest in Sint-Margriete. De nonnetjes in het algemeen hé, deze drie niet.



Waterland-Oudeman


1900-1914


Wie begin de twintigste eeuw naar Waterland-Oudeman trok, kwam niet meteen in een bruisend centrum terecht. Nee, dit was een uithoek van Vlaanderen tegen de Hollandse grens geplakt, waar de velden verder reikten dan het oog en waar je meer koeien dan mensen tegenkwam. Maar als je dacht dat er nooit iets gebeurde in zo’n polderdorp, dan had je het verkeerd voor.


Pal in het centrum van het dorp stond het café van Jan Aernout. In de volksmond heette dat gewoon bij Aernouts, en iedereen wist waar dat was. Toen nog een gewoon café, of was er ook een brouwerijtje aan verbonden? Na de eerste wereldoorlog zullen we er nog van horen, wacht maar.


Maar de grootste opschudding die het dorp vóór de oorlog meemaakte, kwam op Kerstmis 1905. Die ochtend werd boer Karel Dossche, die een hof had in de Calusstraat, gewekt door iemand die op zijn slaapkamerluik bonkte. "Boer, uw stieren zijn uitgebroken!" riep een stem. Karel, nog met de slaap in de ogen, sprong met een vloek uit bed, griste zijn lantaarn mee en liep in de koude ochtendlucht naar buiten. Maar op het erf was niets te zien. Geen beesten, geen mens, niemendal.


Toen hij de koeienstal opendeed, keek hij recht in de loop van een jachtgeweer. Een schot volgde. Hagel in het gezicht. In paniek probeerde Dossche te vluchten voor zijn aanvaller, die nu met een mes op hem afkwam. Het werd een gevecht op leven en dood. Karel slaagde erin het mes af te pakken en zich naar de hooizolder te slepen. Daar bleef hij, bloedend en half bewusteloos, liggen tussen het stro.



In huis was alleen nog een meid gebleven. Toen de boer niet terugkeerde, begon ze zich zorgen te maken. Buiten vond ze niets, tot ze in de stal een zacht gekreun hoorde. Daar lag Karel.


Erger verging het het koewachterke, Raymond Boelens, 16 jaar jong. Ze vonden hem dood in zijn bed in de stal, vermoord met een eggetand.


De rijkswacht van Watervliet, de kazerne lag een boogscheut verder in dezelfde straat, kwam snel ter plaatse. Boer Dossche kon zijn aanvaller niet beschrijven, maar had hem tijdens het gevecht verwond aan de hand. Op de hooizolder werd het mes gevonden dat hij had afgepakt. Jachtwachter Edward Vercruysse, die samen met anderen was komen kijken wat er aan de hand was, herkende het mes als afkomstig uit zijn eigen huis. Dat was een belangrijk spoor dat naar de dader zou leiden.


Edward had zes zonen. Vijf konden een sluitend alibi voorleggen. De zesde, Pieter (Peet) Vercruysse, kon dat niet. Hij had ooit nog op de boerderij van Dossche gewerkt, maar was afgedankt omdat hij er met zijn klak naar smeet. Op de ochtend van de feiten beweerde hij dat hij naar de mis in Bentille was geweest. Maar niemand had hem daar gezien. Bovendien had hij vier verse krassen op zijn hand, bloed op zijn broek, en een slecht verzonnen uitleg: “Ik ben gaan pensen… ‘t is hazenbloed.” De wetsdokter dacht daar anders over.


Toen bleek dat hij dringend geld nodig had om het huisgerief dat hij van zijn naar Amerika vertrokken broer gekocht had te betalen, was de cirkel rond.


Op 24 juli 1906 werd Peet Vercruysse door het assisenhof van Gent veroordeeld tot de doodstraf, wegens moord en poging tot moord. Die werd, zoals in vredestijd gebruikelijk, omgezet in levenslange opsluiting. Peet verdween jarenlang in de gevangenis. Later kreeg hij gratie, maar mocht zich niet meer in de buurt van Waterland-Oudeman laten zien. Hij vertrok naar Frankrijk. Naar het schijnt is hij toch nog eens teruggekeerd, maar dat kan eigenlijk niemand met zekerheid zeggen.


Eerste Wereldoorlog


Toen op 4 augustus 1914 de Duitse troepen België binnenvielen, leek Waterland-Oudeman nog even buiten schot te blijven. Er werd geoogst en gemolken. Maar het zou niet lang duren voor ook ons dorpje meegesleurd werd in een wereldoorlog.


In het dorp zelf werd niet gevochten. Maar de rust was bedrieglijk. Want met de bezetting kwam ook de controle. Waterland-Oudeman lag pal in de grenszone, en dat maakte het voor de Duitsers een gebied om scherp in het oog te houden. Op de grens, in de Brandkreekpolder, werd zelfs een metershoge wachttoren gebouwd, van waarop een serieus stuk van de grens kon in de gaten gehouden worden.



De hele streek viel onder het gezag van de Kommandantur Eeklo, met, naar men later vertelde, een beruchte man aan het hoofd, Kapitein Aegidi, een opvliegende Pruis die bij het minste ongeduld begon te brullen. Ondergeschikt aan Eeklo installeerden de Duitsers een Ortskommandantur in Watervliet, waar ook Waterland-Oudeman onder viel. Begin 1916 kwam er een verbod voor de inwoners om nog naar Eeklo te reizen, zogezegd om de brievensmokkel tegen te gaan. De bewegingsvrijheid verminderde zienderogen.


Naar Nederland vluchten, of een beetje smokkelen, was dan wel verleidelijk, maar werd levensgevaarlijk. Want in 1915 begon de Duitse bezetter met het aanleggen van een elektrische versperring, de beruchte Dodendraad, met 2000 volt erop! Hij liep ook langs Waterland-Oudeman. Aan Goedleven bijvoorbeeld gingen ze langs de grachten dwars door de akkers. Wie probeerde over te steken, om voedsel, brieven of mensen over de grens te brengen, riskeerde zijn leven. En toch deden ze het. Maar ze zochten het wel goed uit, zo wisten ze dat de draad tussen Waterland-Oudeman en Waterlandkerkje niet helemaal waterdicht was. Er gingen verhalen dat je makkelijker over de draad tussen Waterland-Oudeman en Waterlandkerkje geraakte dan dat men, een eind meer naar het zuiden, passeerde langs het Leopoldkanaal.


Het gewone leven strompelde ondertussen voort. De boeren bewerkten hun land. De pastoor ging de mis voor, de school bleef zo goed en zo kwaad als het ging open. Er werd minder getrouwd, minder gefeest, maar helemaal stil viel het nooit. Zelfs de Arme Klaren uit Eeklo, op de vlucht voor het oorlogsgeweld, zochten een schuilplaats in Waterland-Oudeman, net als verschillende andere vluchtelingen.


In 1916 kreeg het dorp zelfs hoog bezoek, de Hertog van Württemberg kwam op inspectie. Of hij veel volk heeft gezien is maar de vraag, want veel sympathisanten hadden de Duitsers hier niet.

En dan, in het najaar van 1918, begon er iets te bewegen. Op 1 november 1918, toen Belgische troepen door het Meetjesland trokken, werd ook Waterland-Oudeman bevrijd. De mensen bekeken het van achter hun venster. Eerst zien, dan geloven. Pas toen duidelijk werd dat de Duitsers écht vertrokken waren, kwam het dorp langzaam weer tot leven.


Maar vergeten deden ze het niet. In de gemeenteraad van 30 december 1919 werd beslist om als blijk van eeuwigdurende dank een gedenksteen op te richten voor de gesneuvelden. Die zou worden geplaatst in het gemeentehuis, op de plaats waar het secretariaat gevestigd was. Later werd de gedenksteen toch nog naar de Dorpsplaats gebracht, met feestelijke inhuldiging op 28 augustus 1921.

 

bottom of page